szukaj

Newsletter

Prześlij nam sugestię


szukaj

Ponowocześni / Nienowocześni: Sposób na Witkacego

Ponowocześni / Nienowocześni: Sposób na Witkacego

Precz z tym twoim teatrem! Czystej Formy w teatrze nie ma!

Sen jest zdarzeniem czysto indywidualnym, a zbiorowego snu na scenie nie stworzy nikt! (Stanisław Ignacy Witkiewicz, Oni )

 

Grzegorzewski | 11 czerwca, godz. 19.00, Bar Studio | wstęp wolny 

Jerzy Grzegorzewski przygotował inscenizację Szewców jeszcze jako student łódzkiej PWSSP. Jerzy Koenig napisał wówczas, że „odnalazł [on] klucz do [...] Witkacego”. Reżyser powracał do Stanisława Ignacego Witkiewicza wielokrotnie. Wystawił kilka jego dramatów, przede wszystkim jednak wykorzystywał ich fragmenty w swoich autorskich przedstawieniach, m.in. ostatnim ‒ Onym. Drugim Powrocie Odysa. Tematem spotkania w Teatrze Studio będzie zrealizowana w trzech wersjach Tak zwana ludzkość w obłędzie, w której jak soczewce skupiły się wszystkie interesujące reżysera w twórczości Witkacego motywy i wątki. Zderzymy ze sobą katastrofizmy obu artystów-krytyków kultury i spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego Witkacowska rewolucja w teatrze Grzegorzewskiego przypomina zwariowaną operetkę. 

Rozmowie Małgorzaty Dziewulskiej i Katarzyny Urbaniak towarzyszyć będzie prezentacja materiałów archiwalnych z przedstawień Jerzego Grzegorzewskiego: Demoniczny nadkabaret (1969), Szewcy (1973), Tak zwana ludzkość w obłędzie (1987, 1992, 1998), Halka Spinoza albo Opera Utracona, albo Żal za uciekającym bezpowrotnie życiem (1998) i On. Drugi Powrót Odysa (2005). Spotkanie poprowadzi Mateusz Żurawski.

Małgorzata Dziewulska (ur. 1944), eseistka, reżyserka. Absolwentka Wydziału Filozofii UJ i Wydziału Reżyserii Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Współpracowała z teatrami: Laboratorium (1975‒1977), Starym (1991‒1996), Narodowym (1997‒2002, jako kierownik literacki) i Dramatycznym (2002‒2007). Wykładała w Zakładzie Teatrologii Instytutu Filologii Polskiej UJ i na Wydziale Wiedzy o Teatrze AT. Od r. 2010 prowadzi autorskie seminarium Profecja/Promocja w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego. Publikuje m.in. w „Didaskaliach”, „Pamiętniku Teatralnym” i na portalu Dwutygodnik.com. Autorka książek: Teatr zdradzonego przymierza (1985), Artyści i pielgrzymi (1995), Inna obecność (2009). 

Katarzyna Urbaniak (ur. 1987), absolwentka Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza i filozofii w ramach Kolegium MISH UW, doktorantka w Zakładzie Teatru i Widowisk Instytutu Kultury Polskiej UW. Autorka pracy Rozbite zwierciadło rewolucji (w tomie Doświadczanie nowoczesności, 2012).

Prowadzenie: Mateusz Żurawski

 

POPRZEDNIE SPOTKANIA

Jarocki | 16 kwietnia

Jerzy Jarocki był reżyserem, który obsesyjnie powracał do kilku autorów. Obok Witolda Gombrowicza, Tadeusza Różewicza i Sławomira Mrożka był wśród nich Stanisław Ignacy Witkiewicz. Witkacy zajmował Jarockiego nie tylko jako dramatopisarz, lecz także jako figura artysty w pierwszej połowie XX wieku. Pierwsze zainteresowanie zaowocowało inscenizacjami Matki i Szewców. Drugie – scenariuszami opartymi na jego biografii, świadectwach i dokumentach, takimi jak Staś i Grzebanie. Na osobną uwagę zasługuje zrealizowane przez Jarockiego Pieszo Mrożka – ze względu na wzorowaną na Witkacym postać Superiusza. Spotkanie będzie okazją do spojrzenia na witkacowski nurt w twórczości reżysera, jego przemiany wraz z kolejnymi spektaklami i miejsce, jakie zajmował w sporze o sceniczny kształt tekstów Witkacego. 

Rozmowie Janusza Majcherka i Radosława Lubiaka towarzyszyć będzie prezentacja materiałów archiwalnych z przedstawień Jerzego Jarockiego: Matki (1964, 1972), Szewców (1971), Pieszo (1981), Grzebania (1996) i Trzeciego aktu (2002) ‒ dzięki uprzejmości Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. Spotkanie poprowadzi Mateusz Żurawski.

Janusz Majcherek (ur. 1959), krytyk, historyk teatru. Absolwent Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza, na którym wykłada od r. 1987 (prodziekan 2002‒2008). Jako autor związany przede wszystkim z czasopismem „Teatr” (redaktor naczelny 1996‒2006, członek kolegium redakcyjnego 2006‒2010), a także z „Dialogiem” i „Gazetą Wyborczą”. W latach 2010‒2012 koordynator ds. programowych w Teatrze Studio. Od r. 2013 kierownik literacki Teatru Polskiego w Warszawie.

Radosław Lubiak (ur. 1985), absolwent Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza, doktorant w Instytucie Sztuki PAN. Publikuje w „Scenie”, „Yoricku” i „Zeszytach Literackich”.

Lupa | 12 lutego, godz. 19.00

Początkom drogi twórczej Krystiana Lupy towarzyszył przede wszystkim Stanisław Ignacy Witkiewicz. Inscenizując jego dramaty: Nadobnisie i koczkodany (1977, 1978), Wariata i zakonnicę (1978), Pragmatystów (1981), Bezimienne dzieło (1982) oraz Macieja Korbowę i Bellatrix (1986) – Lupa przeciwstawiał się powszechnie panującym tendencjom formalnych i starał się ukazywać Witkacowskich bohaterów jako prawdziwych ludzi, a nie typy. Szczególnym tego przykładem jest przedstawienie o „strukturze kryształu” – Pragmatyści, uznawani za najważniejsze i najlepsze spośród wczesnych przedstawień Lupy, zrealizowanych w Teatrze im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze.

Rozmowie Janusza Deglera i Igi Kruk towarzyszyć będzie prezentacja materiałów archiwalnych z przedstawień Krystiana Lupy: Nadobniś i koczkodanów (1978), Wariata i zakonnicy (1978), Pragmatystów (1981), Bezimiennego dzieła (1982) oraz Macieja Korbowy i Bellatrix (1986), a także fragmentów filmowej wersji Pragmatystów (real. Tadeusz Lis) – dzięki uprzejmości Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze oraz Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. Spotkanie poprowadzi Mateusz Żurawski.

Z przykrością informujemy, że z powodów osobistych prof. Janusz Degler musiał odwołać swój udział w spotkaniu.

 Iga Kruk (ur. 1984), magistrantka wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Jako redaktorka współpracuje m.in. z Teatrem Studio, Akademią Teatralną i Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego. Publikuje w „Teatrze”, „Aspiracjach” i na portalu Teatralny.pl.

Kantor | 11 grudnia, godz. 19.00

Próba spojrzenia z dzisiejszej perspektywy na tradycje awangardowe – oraz na moment ich zerwania – musi zakładać potrzebę rewizji. Taki kierunek w przypadku teatru Tadeusza Kantora uprawomocnia skłonność artysty do antydatowania swoich prac oraz towarzysząca mu do samego końca idea Powrotu. Zaproszenie do odnalezienia Kantora „sposobu na Witkacego” to propozycja przyjrzenia się raz jeszcze obecnym w Cricot 2 witkacowskim motywom, które wydają się zakłócać porządek kolejnych etapów artystycznych poszukiwań, szczególnie w momencie zerwania z awangardą i kształtowania się autonomii Teatru Śmierci i Teatru Wielkiej Biografii. Warto również postawić pytanie o rolę wcześniejszego doświadczenia teatralnego Kantora i o rolę historiozofii w twórczości i biografii obu artystów, a także o ich wspólne miejsca na mapie katastrofy cywilizacji XX wieku.

Rozmowie Lecha Sokoła i Dawida Mlekickiego towarzyszyć będzie prezentacja materiałów archiwalnych z przedstawień Tadeusza Kantora. Spotkanie poprowadzi Mateusz Żurawski. 

Lech Sokół (ur. 1942), historyk teatru i dramatu, witkacolog, skandynawista. Absolwent Wydziału Filologii Polskiej UW. Związany z Zakładem Historii i Teorii Teatru Instytutu Sztuki PAN, wykłada na Wydziale Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza oraz Wydziale Kulturoznawstwa i Filologii Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. Publikuje m.in. w „Dialogu” i „Pamiętniku Teatralnym”. Autor rozpraw naukowych i książek, m.in.: Groteska w teatrze Stanisława Ignacego Witkiewicza (1973), Witkacy i Strindberg: dalecy i bliscy (1995).

 

Dawid Mlekicki (ur. 1984), absolwent Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza, doktorant w Instytucie Sztuki PAN, słuchacz seminarium Małgorzaty Dziewulskiej Profecja/Promocja w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego. Uczestniczy w projekcie Pamięć – rzeczy, ludzie i miejsca: przedmioty w teatrze Tadeusza Kantora w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW. Publikuje w „Teatrze”, „Didaskaliach” i „Aspiracjach”.

 

Szajna | 21 października, godz. 19.30

W ogłoszonym w roku 1969 szkicu pod tytułem Na przełęczach bezsensu Konstanty Puzyna zarzucał „witkacoplastykom” – jak nazywał Tadeusza Kantora, Józefa Szajnę i Krzysztofa Pankiewicza – że traktują sztuki Witkacego jako pretekst do uprawiania własnej twórczości, zamiast „po prostu zrozumieć tekst i zawierzyć mu”. Radził im, by odstawili na półkę teorię Czystej Formy i zamiast niej sięgnęli po to, co Witkacy pisał na temat filozofii, kultury czy społeczeństwa. Czy w odniesieniu do Szajny był to słuszny zarzut? Jaki wpływ na odbiór jego przedstawień wywarła krytyka Puzyny? Jak wyglądała witkacowska biblioteka Szajny? I co z niej możemy wyczytać dla siebie dziś?

Rozmowie Agnieszki Koecher-Hensel i Zofii Smolarskiej towarzyszyć będzie prezentacja materiałów archiwalnych z przedstawień Józefa Szajny: W małym dworku / Wariat i zakonnica (reż. Wanda Laskowska, Teatr Dramatyczny w Warszawie, 1959), Nowe wyzwolenie / Oni (Stary Teatr w Krakowie, 1967) i Witkacy (Teatr Studio w Warszawie, 1972), a także fragmentów filmu Jerzego Karpińskiego Teatr według Szajny (2002) – dzięki uprzejmości Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. Spotkanie poprowadzi Mateusz Żurawski.

 

Agnieszka Koecher-Hensel (ur. 1949), historyk teatru, krytyk. Absolwentka Wydziału Filologii Polskiej UW i Podyplomowych Studiów Muzealniczych UJ. Związana z Zakładem Historii i Teorii Teatru Instytutu Sztuki PAN (od 1979) i Katedrą Scenografii warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (od 2003). Członek zespołu redakcyjnego „Pamiętnika Teatralnego”. Publikuje m.in. w „Dialogu”, „Teatrze”, „Scenie”, „Teatrze Lalek”. Autorka książek: Polska plastyka teatralna – ostatnia dekada (1991), Pejzaże polskiej sceny (1999), Józef Szajna i jego świat (2000).

 

Zofia Smolarska (ur. 1987), magistrantka Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Autorka projektów społeczno-artystycznych (Tu byłam, 2012) oraz performansów (m.in. Makowiec, 2012; Solo-Chórzystki, 2013). Publikuje w „Teatrze”.

-- 

Projekt Ponowocześni/Nienowocześni to cykl spotkań poświęconych obecności tradycji awangardowych we współczesnej kulturze i sztuce, dla których punktem wyjścia jest działalność artystów związanych z Teatrem Studio.

Jego kolejna odsłona w sezonie 2013/2014 odbywa się pod hasłem Sposób na Witkacego, a jej tematem są motywy witkacowskie w twórczości i myśli wybitnych polskich reżyserów drugiej połowy XX wieku: Józefa Szajny, Tadeusza Kantora, Krystiana Lupy, Jerzego Jarockiego i Jerzego Grzegorzewskiego.

W spotkaniach w Barze Studio wezmą udział zarówno wybitni specjaliści, jak i młodzi badacze (absolwenci Wydziału Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej). Ich dialog to okazja do przypomnienia ważnych przedstawień, a także – być może – do odkrycia nowych, nierozpoznanych dotychczas wątków najnowszej historii polskiego teatru. 

Prowadzenie: Mateusz Żurawski

 

KALENDARZ SPOTKAŃ

Szajna
Agnieszka Koecher-Hensel – Zofia Smolarska
21 października 2013, godz. 19.30 

Kantor
Lech Sokół – Dawid Mlekicki
11 grudnia 2013, godz. 19.00

Lupa
Janusz Degler – Iga Kruk
12 lutego 2014, godz. 19.00

Jarocki
Janusz Majcherek – Radosław Lubiak
16 kwietnia 2014, godz. 19.00

Grzegorzewski
Małgorzata Dziewulska – Katarzyna Urbaniak
11 czerwca 2014, godz. 19.00

 

Projekt jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Powstaje we współpracy z Akademią Teatralną im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. 

Kategoria: Spotkanie
Napisz do nas / Prześlij opinię