Cezary – reżyser i partner zmarłego tragicznie Norberta – wraca na scenę, by zrekonstruować jego solowy spektakl. „U mnie wszystko w porządku” – tak brzmiał tytuł tej osobistej, pełnej humoru opowieści, w której Norbert z lekkością i dowcipem mówił o sobie, życiu i codziennych zmaganiach.
Po jego śmierci tytuł nabrał gorzkiego znaczenia. Pod warstwą żartów i komediowej formy ukrywały się niewypowiedziane trudności i cierpienie.
Jest też osobistym zmaganiem się Cezarego z utratą i tęsknotą. Humor miesza się tu z żalem, śmiech z ciszą, a teatr staje się formą żałoby, przestrzenią pamięci i miłości, a także celebracją życia i twórczości.
Według danych statystycznych co roku więcej ludzi traci życie w wyniku samobójstwa niż w wypadkach drogowych. 80 procent z nich to mężczyźni. Jeśli uznamy, że samobójstwo jest konsekwencją śmiertelnej choroby – tak jak wiele innych możliwych rodzajów umierania, będących wynikiem innych śmiertelnych chorób – zorientujemy się, że tragedia osób, które odbierają sobie życie nie jest prywatna sprawą, tylko społeczną odpowiedzialnością. Dzielimy sposoby umierania na lepsze i gorsze, a w konsekwencji przed niektórymi śmiertelnymi zagrożeniami chronimy jako społeczeństwo bardziej, a przed innymi mniej.
Podobnie jak w przypadku wszystkich innych wykluczeń i marginalizacji, przyczyny są przede wszystkim polityczne.
Pomoc osobom w kryzysie samobójczym powinna przestać być osobistą sprawą i stać się społeczną odpowiedzialnością. Żeby tak się stało, potrzebujemy najpierw zrozumieć, w jaki sposób samobójstwo funkcjonuje w naszej kulturze i co do tego doprowadziło, a potem zmienić jego społeczne rozumienie, żeby osoby obciążone czynnikami ryzyka suicydalnego zaczęły być traktowane sprawiedliwie, tak samo jak osoby chorujące na inne choroby śmiertelne.
Prapremiera przedstawienia Norberta Bajana „U mnie wszystko w porządku. Solo-show z raczej wesołymi piosenkami i jedną smutną” miała miejsce 30 czerwca 2023 roku w Resorcie Komedii w Warszawie.
Przy premierze spektaklu STUDIO nawiązuje współpracę z dr Halszką Witkowską, suicydolożką, konsultantką kryzysowa, wiceprezeską Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, ekspertką Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym przy Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, pomysłodawczynią i koordynatorką pierwszego w Polsce edukacyjno-pomocowego serwisu dla osób w kryzysie samobójczym i ich bliskich – www.zwjr.pl.
Dziękujemy Piotrowi Skotnickimu vel Scooter vel Sułtan, Małgorzacie Bieli i Mai Kluczyńskiej za pomoc w realizacji spektaklu.
W spektaklu wykorzystano fragmenty:
Szymon Falaciński, Halszka Witkowska, „Życie mimo wszystko. Rozmowy o samobójstwie”, wyd. Prószyński i S-ka, 2022
Halszka Witkowska, Monika Tadra, „Niewysłuchani. O śmierci samobójczej i tych, którzy pozostali”, wyd. Prószyński i S-ka, 2024
oraz cytat ze stand-upu Hannah Gadsby: „Nanette” (Netflix, 2018).
Licencja na korzystanie z opracowania tekstu i ilustracji muzycznej została udzielona przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS.
Poniżej rozmowa z cyklu Teatr od Kuchni z Cezarym Tomaszewskim — reżyserem i partnerem zmarłego tragicznie Norberta Bajana — oraz Halszką Witkowską, suicydolożką i konsultantką merytoryczną spektaklu, prowadzi dziennikarka Angelika Kucińska.
